Kısa cevap: Mesafeli ve iş yeri dışında kurulan sözleşmelerde tüketicinin on dört günlük cayma hakkı vardır (6502 sayılı Kanun md. 47 ve 48). Ayıplı maldaki seçimlik haklar md. 11'de, ayıplı hizmetteki haklar md. 15'te düzenlenmiştir. Ayıplı mal için zamanaşımı teslimden itibaren iki yıldır (md. 12). Parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda önce tüketici hakem heyetine başvurulur (md. 68).

Bu rehber, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun metnine dayanır. Madde numaraları ve süreler kanun metninden kontrol edilmiştir; yönetmeliklerde düzenlenen ayrıntılar bu yazıda bilerek yer almaz.

Cayma hakkı

Mesafeli sözleşmeler (md. 48): Taraflar eş zamanlı fiziksel olarak bulunmadan, uzaktan iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmelerdir. Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayabilir. Cayma bildiriminin bu süre içinde satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı, cayma hakkı konusunda tüketiciyi bilgilendirdiğini ispat etmek zorundadır.

İş yeri dışında kurulan sözleşmeler (md. 47): Bu sözleşmelerde de cayma süresi on dört gündür. Sözleşme yazılı kurulmadıkça geçerli olmaz; cayma süresi içinde satıcı, tüketiciden herhangi bir ödeme isteyemez.

Bilgilendirme yapılmamışsa: Tüketici cayma hakkı konusunda gerektiği gibi bilgilendirilmemişse on dört günlük süreyle bağlı değildir. Bu süre her hâlükârda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer (md. 47/6 ve md. 48/4).

Diğer cayma hakları: Ön ödemeli konut satış sözleşmesinde (md. 43) ve devre tatil sözleşmelerinde (md. 50/6) de on dört günlük cayma hakkı tanınmıştır.

Teslim süresi: Mesafeli sözleşmede satıcı, tüketicinin isteğine göre hazırlanan mallar hariç, mal satışlarında edimini her hâlükârda otuz günden geç yerine getiremez; getirmezse tüketici sözleşmeyi feshedebilir (md. 48/3).

Ayıplı mal

Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında kararlaştırılan örnek veya modele uygun olmayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır (md. 8). Ambalaj, etiket, kullanma kılavuzu, internet portalı, reklam ve ilanlarda belirtilen özelliklerden birini taşımayan mal da ayıplı sayılır.

Tüketici, md. 11'e göre aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

  • Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
  • Satılanı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme,
  • Aşırı masraf gerektirmiyorsa, masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme,
  • İmkân varsa satılanın ayıpsız bir misliyle değiştirilmesini isteme.

Ücretsiz onarım veya değiştirme hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir; bu durumda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (md. 11/2). Bu iki haktan birinin seçilmesi hâlinde talebin en çok otuz iş günü içinde (konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda altmış iş günü) yerine getirilmesi zorunludur (md. 11/4). Tüketici bu haklardan biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat da isteyebilir (md. 11/6).

Zamanaşımı (md. 12): Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz.

Ayıplı hizmet

Hizmet ayıplı ifa edilirse tüketici; hizmetin yeniden görülmesini, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımını, ayıp oranında bedelden indirimi veya sözleşmeden dönmeyi sağlayıcıdan isteyebilir (md. 15/1). Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesi talebi, her hâlde talebin yöneltilmesinden itibaren otuz iş gününü geçemez (md. 15/4).

Abonelik sözleşmeleri

Abonelik sözleşmesi, tüketicinin belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmedir (md. 52/1). Belirli süreli abonelik sözleşmelerine, sözleşmenin belirlenen süre kadar kendiliğinden uzayacağına ilişkin hüküm konulamaz (md. 52/3). Tüketici; belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun belirli süreli sözleşmeyi gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin istediği zaman feshedebilir. Satıcı, fesih için sözleşmenin kurulduğu yöntemden daha ağır koşullar belirleyemez (md. 52/4). Fesih sonrasında ücretin geri kalan kısmı, fesih bildiriminin hüküm ifade etmesinden itibaren on beş gün içinde kesinti yapılmadan iade edilir (md. 52/5).

Tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi

Hakem heyeti (md. 68): Kanunda belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için başvuru yapılamaz. Kanun metnindeki 30.000 TL tutarı her takvim yılı başından itibaren yeniden değerleme oranında artırılır. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir; hakem heyeti bulunmayan yerlerde ilçe kaymakamlığına başvurulur.

Tüketici mahkemesi (md. 73): Tüketici işlemlerinden doğan davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir. Davalar tüketicinin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Tüketici mahkemelerinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (md. 73/A); hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bu kuralın dışındadır.

Sıkça sorulan sorular

Cayma hakkı süresi kaç gündür?

6502 sayılı Kanun'un 48. maddesinin dördüncü fıkrasına göre mesafeli sözleşmelerde tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir. İş yeri dışında kurulan sözleşmelerde de süre 47. maddenin beşinci fıkrasına göre on dört gündür. Satıcı cayma hakkı konusunda yeterince bilgi vermemişse tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir; ancak bu hak, cayma süresinin bittiği tarihten itibaren en geç bir yıl sonra sona erer.

Ayıplı mal için hangi haklarımı kullanabilirim?

6502 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre tüketici; sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme, aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım isteme veya imkân varsa malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir. Ücretsiz onarım veya değiştirme talebi seçilirse bu talep kural olarak en çok otuz iş günü içinde (konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda altmış iş günü) yerine getirilmelidir.

Ayıplı mal için zamanaşımı süresi nedir?

6502 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.

Tüketici hakem heyetine başvuru zorunlu mu?

6502 sayılı Kanun'un 68. maddesine göre değeri kanunda belirlenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvurulamaz. Kanundaki 30.000 TL tutarı her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine yapılabilir.

Abonelik sözleşmesini nasıl sonlandırabilirim?

6502 sayılı Kanun'un 52. maddesine göre tüketici, belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun belirli süreli abonelik sözleşmesini herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin istediği zaman feshedebilir. Fesih bildiriminin kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir.

Kaynaklar

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, mevzuat.gov.tr. Somut olayınız için 0850 200 99 52 numaralı telefondan veya info@sadarethukuk.com adresinden bize ulaşabilirsiniz.