Kısa cevap: Altsoy birinci derece mirasçıdır (TMK md. 495); altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları ana ve babasıdır (md. 496). Sağ kalan eşin payı birlikte bulunduğu zümreye göre dörtte bir, yarı, dörtte üç veya tamamıdır (md. 499). Miras üç ay içinde reddedilebilir (md. 606). Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılma tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır (md. 571).
Yasal mirasçılar
- Birinci derece: altsoy. Çocuklar eşit olarak mirasçıdır; mirasbırakandan önce ölmüş çocukların yerini kendi altsoyları alır (md. 495).
- İkinci derece: altsoyu bulunmayan mirasbırakanın ana ve babası; bunlar eşit olarak mirasçıdır (md. 496).
- Sağ kalan eş: altsoyla birlikte mirasın dörtte biri, ana-baba zümresiyle birlikte yarısı, büyük ana-baba zümresi ve onların çocuklarıyla birlikte dörtte üçü; bunlar da yoksa mirasın tamamı (md. 499).
Saklı pay ve tenkis
Saklı pay oranları: altsoy için yasal miras payının yarısı; ana ve babadan her biri için dörtte biri; sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü (md. 506). Tenkis davası hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer; tenkis iddiası def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (md. 571).
Mirasçılık belgesi
Başvuru üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir; belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (md. 598).
Vasiyetnamenin iptali
Ölüme bağlı tasarruf; tasarruf ehliyetinin bulunmadığı bir sırada yapılmışsa, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa, içeriği veya koşulları hukuka ya da ahlaka aykırıysa ya da kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa iptal davasına konu olabilir (md. 557).
Mirasın reddi ve defter tutma
Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir; ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır (md. 605). Miras üç ay içinde reddolunabilir (md. 606). Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (md. 610). Mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı, bir ay içinde sulh hâkiminden terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir (md. 619).
Veraset ve intikal vergisi beyanı
Veraset yoluyla intikallerde beyanname; ölüm Türkiye'de olmuşsa mükelleflerin Türkiye'de bulunmaları hâlinde ölüm tarihini takip eden dört ay, yabancı bir memlekette bulunmaları hâlinde altı ay içinde verilir. Ölüm yabancı bir memlekette olmuşsa mükelleflerin Türkiye'de bulunmaları hâlinde altı ay, mükellefler müteveffanın bulunduğu memlekette ise dört ay, başka bir yabancı memlekette ise sekiz ay içinde verilir; gaiplik hâlinde süre bir aydır (7338 sayılı Kanun md. 9). Vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir; ödenmedikçe intikal eden gayrimenkulün devir ve ferağı yapılamaz (md. 19).
Ortaklığın giderilmesi
Paydaşlardan her biri, hukuki bir işlem veya sürekli amaca özgülenme sebebiyle paylı mülkiyeti devam ettirme yükümlülüğü bulunmadıkça malın paylaşılmasını isteyebilir (TMK md. 698).
Sıkça sorulan sorular
Mirası reddetme süresi nedir?
Üç aydır; süre yasal mirasçılar için ölümün öğrenildiği, atanmış mirasçılar için tasarrufun resmen bildirildiği tarihten başlar (TMK md. 606).
Saklı pay oranları nedir?
Altsoy için yasal payın yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri; eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü (TMK md. 506).
Tenkis davası için süre nedir?
Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamelerde açılmadan, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl (TMK md. 571).
Eş mirasın ne kadarını alır?
Altsoyla birlikte dörtte bir, ana-baba zümresiyle birlikte yarı, büyük ana-baba zümresiyle birlikte dörtte üç; başka mirasçı yoksa tamamı (TMK md. 499).
Veraset ve intikal vergisi beyan süresi nedir?
Ölüm Türkiye'de olmuş ve mükellefler Türkiye'deyse ölüm tarihinden itibaren dört ay; diğer hâllerde altı veya sekiz aydır (7338 md. 9).